SHL - Ngày 09/4/2026, tại Trường Đại học Quy Nhơn, Hội thảo tham vấn kết quả nghiên cứu “Công nghệ số và an toàn của thanh niên” đã diễn ra với sự tham gia của các tổ chức quốc tế, chuyên gia, cơ quan quản lý và cộng đồng học thuật. Sự kiện không chỉ nhằm hoàn thiện báo cáo nghiên cứu mà còn đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để thanh niên Việt Nam có thể vừa khai thác hiệu quả công nghệ số, vừa được bảo vệ trước những rủi ro ngày càng phức tạp trong môi trường trực tuyến.

Nhóm nghiên cứu độc lập gồm TS. Hoàng Tú Anh và ThS. Nguyễn Đức Lam

Hội thảo do Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học về Giới – Gia đình – Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) phối hợp với Trường Đại học Quy Nhơn tổ chức, với sự đồng hành của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA). Đây là một phần trong chuỗi hoạt động tham vấn nhằm kiểm chứng tính xác thực của dữ liệu và đánh giá tính khả thi của các khuyến nghị chính sách, được xây dựng từ nghiên cứu triển khai tại Hà Nội và Thanh Hóa vào cuối năm 2025.

TS. Hà Thanh Hải – Phó Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu tại hội thảo

TS. Hà Thanh Hải – Phó Hiệu trưởng Nhà trường nhận định rằng sự phát triển của công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội cho thanh niên Việt Nam trong học tập và sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận các xu hướng mới. Đại diện Nhà trường cũng bày tỏ kỳ vọng hội thảo sẽ tiếp nhận nhiều ý kiến đóng góp từ chuyên gia, giảng viên và sinh viên, qua đó góp phần đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công nghệ số trong xã hội.

Trong khuôn khổ chương trình, nhóm nghiên cứu độc lập gồm TS. Hoàng Tú Anh và ThS. Nguyễn Đức Lam đã trình bày những phát hiện đáng chú ý. Nghiên cứu cho thấy thanh niên Việt Nam hiện có mức độ tiếp cận và phụ thuộc rất cao vào công nghệ số. Bên cạnh những lợi ích rõ rệt trong học tập, kết nối xã hội và phát triển cá nhân, môi trường số cũng đặt ra nhiều rủi ro về sức khỏe, tâm lý và an toàn trực tuyến. Đáng chú ý, các nhóm dễ tổn thương như nữ giới, thanh niên LGBTQ+ hay thanh niên yếu thế phải đối mặt với nguy cơ cao hơn từ bạo lực mạng, quấy rối và khai thác dữ liệu cá nhân.

Các ý kiến thảo luận tại hội thảo nhấn mạnh rằng, mặc dù Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung chính sách liên quan đến bảo vệ người dùng trên môi trường số, nhưng vẫn tồn tại những khoảng trống đáng kể. Những hạn chế về dữ liệu, cơ chế phối hợp liên ngành và hiệu quả thực thi đang khiến hệ thống bảo vệ chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ cũng như các hình thức rủi ro mới.

Bà Hà Thị Quỳnh Anh - Chuyên gia giới và nhân quyền, trưởng nhóm giới của Quỹ dân số liên hợp quốc cho biết, tỷ lệ sử dụng công nghệ số tại Việt Nam hiện ở mức rất cao, với hơn 80% dân số tiếp cận và sử dụng. Tuy nhiên, đã xuất hiện hơn 30 hình thức bạo lực liên quan đến công nghệ, gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống xã hội, đặc biệt là thanh thiếu niên. Bà kỳ vọng hội thảo sẽ góp phần làm rõ thực trạng và thúc đẩy việc đề xuất các giải pháp thiết thực, có khả năng áp dụng trong thực tiễn.

Từ “bảo vệ” đến “trao quyền”: Một chuyển dịch cần thiết

Điểm đáng chú ý từ nghiên cứu và các trao đổi tại hội thảo là sự chuyển dịch trong cách tiếp cận: từ việc xem thanh niên là đối tượng cần bảo vệ sang coi họ là chủ thể đồng kiến tạo môi trường số an toàn.

Bà Nguyễn Vân Anh – Chủ tịch sáng lập CSAGA chia sẻ rằng, công nghệ số mang lại nhiều tiện ích cho học tập và đời sống, song cũng tiềm ẩn không ít rủi ro, đặc biệt khi bị lạm dụng. Từ thực tế làm việc với sinh viên, bà nhấn mạnh sự cần thiết phải trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn cho người trẻ.

Bà Hà Thị Quỳnh Anh (bên phải) - Chuyên gia giới và nhân quyền, trưởng nhóm giới của Quỹ dân số liên hợp quốc và Bà Nguyễn Vân Anh (bên trái) - Chủ tịch sáng lập CSAGA chủ trì hội thảo

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, thanh niên không chỉ là nhóm người dùng lớn nhất mà còn là lực lượng định hình hành vi, xu hướng và văn hóa số. Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng lực tự bảo vệ của người trẻ vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong việc xử lý các tình huống phức tạp như lừa đảo trực tuyến, xâm phạm quyền riêng tư hay bạo lực mạng.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các cơ sở giáo dục đại học – không chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo chuyên môn mà cần trở thành không gian trang bị năng lực số toàn diện cho sinh viên. Việc tổ chức các hội thảo tham vấn như tại Trường Đại học Quy Nhơn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của nhà trường trong việc kết nối nghiên cứu, chính sách và thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên tham gia trực tiếp vào các vấn đề xã hội mang tính thời sự.

Hội thảo nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia

Ở góc độ rộng hơn, xu hướng toàn cầu hiện nay cũng đang chuyển từ mô hình “kiểm soát rủi ro” sang “tăng cường năng lực thích ứng”, trong đó người trẻ được trang bị kỹ năng, kiến thức và công cụ để chủ động ứng phó với các thách thức trong môi trường số. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức xã hội.

Toàn cảnh hội thảo

Khép lại hội thảo, các chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, giảng viên và sinh viên đã đưa ra nhiều ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện báo cáo nghiên cứu, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả bảo vệ và trao quyền cho thanh niên trong không gian số.

Có thể thấy, việc xây dựng một môi trường số an toàn không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý hay nền tảng công nghệ, mà cần một cách tiếp cận hệ sinh thái, trong đó thanh niên giữ vai trò trung tâm. Khi người trẻ không chỉ được bảo vệ mà còn được trao quyền và tham gia vào quá trình kiến tạo, môi trường số mới thực sự trở thành không gian phát triển bền vững cho thế hệ tương lai.

Minh Hiền